DÍLI----Diretor Diresaun Nasinál Empregu Exterior (DNEE) Sekretariu Estadu Formasaun Profisionál no Empregu (SEFOPE), Filomeno Soares, Informa, Hakarak fo hatene ba Kandidatura Traballadores Timor-oan ba servisu iha Korea do Sul ne’ebé mak naran tama iha sistema pasensia uituan depois hein, imi-nia ezijensia labele a’as liu SEFOPE tanba SEFOPE laos hare deit ba servisu iha Korea maibe tenke hare mos traballadoers Australia nian hotu, favor boot ida mai iha DNEE husu informasaun no kontratu foun ne’ebé mak tama ne’e mais de 500.

“Hakarak fo hatene ba alin sira ne’ebé mak agora dadauk nia naran tama iha sistema pasensia uituan depois hein, tanba imi-nia ezijensia labele a’as liu fali ami tanba ami laos fo servisu empregador Korea deit maibe ho Australia mos fo Servisu, favor boot ida mai iha ne’e husu informasaun no kontratu foun ne’ebé mak tama ne’e mais de 500 laos liu husi 600, maibé mais de 500,” Hateten Diretor DNEE-SEFOPE, Filomeno Soares ba jornalista sira iha-nia kna’ar fatin Bekora Díli, Kuarta (15/09).

Nia hatutan, Rekejitu balun mak DNEE atu halo tuir mak hanesan antes sira atu aranka husik hela Timor ne’e tenki karantina iha ita-nia rain rasik, agora kustu ba selu karantina ne’e se mak atu selu ne’e ita tenki hare ba ida ne’e, aviaun, kustu buat hotu-hotu presiza ne’e kriteira foun ne’e presiza ita atu aplika maibé labarik sira mos agora sira laos ema servisu ida, tanba sira ema kiak nia-oan mai buka servisu depois sira aplika tan buat ida ne’eba sira hetan husi ne’ebé, sira ba fa’an rai, fa’an uma, balu fa’an kareta para atu bele asesu ba servisu ida ne’e maibé buka oinsa mak bele halo negosia para atu bele hetan diak ba labarik sira ne’e.

“Tanba ne’e ami hakarak husu favor boot ida fo informasaun lolos tanba rekejitus ne’e nafatin importante mak ita tuir atu bele prense ezijensia ne’ebé mak sira husu, se lae ita la prense ida ne’e sira lakohi foti tanba Nasaun Korea ne’e nasaun ida ne’ebé regorozu, moras ida mak TBC ne’e, Spelis no ida mak Epatitis depois kuandu hetan moras ida ne’e sira hakribui liu fali buan nune’e sira sei haruka fila ita-nia aviaun regular laiha,” Salienta nia.

se sira hela iha ne’eba fulan ida osan hira mak ita atu selu ba hotel, akomodasaun ba hahan se ema nain ida deit sei diak maibé se ema nain-10 estadu nia osan iha ne’ebé mak ita atu selukuaze miliaun ba Miliaun informasaun jeral mak hanesan ne’e.

Nia esplika, Governu atrves Sekretariu estadu Formasaun Profesionál no Empregu (SEFOPE) ninia papel importante liu mak ita hotu hatene katak atu halo kontratu Trabalador sira ba servisu iha rai liur tantu ba Australia nomos ba Korea maibé ita hotu hatene katak agora dadauk mosu pademia covid-19 ne’e kuaze mobilizasaun Trabalador kuaze paradu hotu laos ita mak lakohi tama, lakohi haruka, governu iha politika diak hodi bele kria kondisoens ba labarik sira ne’ebé mak hakarak aproveita ba oportunidade ida ne’e .

Nia haktuir, Agora problema ida ba ita mak ita hasoru dadauk covid-19 no depois ema nia nasaun mos hetan Lokdawn tanba hanesan ita hotu hatane katak korea ne’e mos sai pnuk ba covid-19 entaun iha ne’eba mos sira iha protokolu para atu bele oinsa mak atu bele organiza atividade redusaun ba numeru covid-19 ne’ebé mak akontese iha ne’eba entaun kuaze traballador ne’ebé mak tau iha Korea ne’eba kuaze nasaun 16, Kerdizer protokolu ba aplika ba covid-19 ida ne’e kuaze hotu-hotu hanesan laos timor deit ida ne’e mak agora dadauk ita hotu senti hela.

Alende ida ne’e mos , iha ita ida-idak ita iha problema ida nasaun ita la iha aviaun komersial ida depois regula aplait ne’e laos hanesan baibain normal ita sempre uza aviaun sateraplait ho nia aviaun penerbangan regular ne’e nia folin la hanesan ida ne’e mak sei sai problema boot ba ita maibé SEFOPE laos tur nonok hela deit, maibé ita sempre iha kordansaun servisu entre Ministeriu Justisa (MJ), iha Ministeriru Negosiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK) nomos ita halo ligasaun ho ita nia represntante sira iha Korea nomos iha Australia no ita nia embaixador sira sempre komunika ba mai para atu bele relata informasaun ne’ebé mak los para oinsa mak atu bele apoiu ita nia alin sira .

Nia Esplika, Ita hotu hatene katak, alin sira sira-nia preokupasaun ne’e los maibé la iha ema ida iha nia intensaun atu kansela ka la iha hanoin para atu trata sira, ita hotu-hotu iha preokupasaun ba ida ne’e alin sira mos hatene katak sira mos hakaas an para oinsa mak atu bele involve ba programa ida ne’e maibé ita hotu hare katak situasaun real mak ida ne’e pandemia covid-19 ne’e kuaze afeta ba buat hotu-hotu.

Maibé agora dadauk ita buka hela oinsa mak atu sira bele konntinua nafatin atu bele hetan kooperasaun diak, agora ami iha ne’e laos servisu mesak deit tantu kuaze ami servisu ho Korea iha reprezentante humer resour development kordanador para atu bele kordena direita ho sira nia governu ne’eba karik iha ne’eba dalan iha ona sira manda lista mai ami prepara sira atu haruka ba.

“Tanba ami ne’e sai hanesan ponte ida ita atu liga ba empregador no mos ba sira fasilita deit, agora sira dehan katak ami mak halo empede ba buat sira ne’e lalos desizaun ne’e iha empregador ho governu ne’ebé mak atu simu sira, dalaruma alin sira-nia preokupasaun ne’e los maibé labele halo buat sira para atu ema hotu-hotu bele aproveita oportunidade kria konfuzaun depois halo presepsaun oioin iha publiku ne’eba tanba ita servisu mak ida ne’e, ita servisu tuir ho laran ho neon oinsa mak atu bele fasilita joven sira laos joven husi munisipiu ida deit maibé munisipiu 13 sira ne’e hotu para involve ba iha programa, ami hakarak fo honestu ba alin jornalista sira katak fo hatene liafuan ne’ebé los ba sira tanba ami ne’e mos mesmu ho covid-19 maibé kontinua tama servisu para halo atendimentu no fo informasaun nafatin ba alin sira laos ba Australia nian maibé ba Korea hotu,” Relata nia.

Nia haktuir, Ita halo komunikasaun hela ho governu Korrea nia representante mos iha ne’e para atu bele apdat infomasaun ba ne’eba dehan katak iha dalan ona para atu bele simu Trabalador husi Timor ka lae, se karik iha ona sira manda lista ne’ebé mak agora dadauk alin sira ne’ebé mak aplika ona ba servisu ne’e manda lista mai ita prepara sira para bele ba. Mesmu foin lalais ne’e ita iha covid-19 maibé SEFOPE kuaze esforsu an para atu bele haruka Trabalador kuaze 65 maibé nain-2 mak laiha ne’eba.

“Maibé 63 konsege tama ba ba Korea ne’e laos buat fasil ne’e parte ida ita halao kna’ar ida ne’ebé maka’as teb-tebes iha tempu ida hanesan ne’e, nasaun ba nasaun depois 63 ne’e nia hatam soon hira mai ita ne’e, ita koalia kona ba rekopersaun ekonómia ida ne’e mos kontribui mos ba iha parte ida ne’e.

Tanba ne’e esforsu hotu-hotu SEFOPE halo para atu nune’e bele esperansa boot ba labarik sira bele fiar nafatin ita, se ita mak lakohi servisu makas empregador husi rai liur tantu Australia no korea sira sei labele fo fiar mai ita tanba ita-nia prestasaun servisu atendimentu ba sira nia hakarak ne’e la diminui, Entaun ita tenki hakas an para atu bele manan fiar para agora dadauk labarik sira ne’ebé iha sistema ne’e oinsa mak atu bele hetan oprotunidade hotu ne’e laos ita tur hakmatek hela de’it,” Informa nia. (BT)