DÍLI----Vise Prezidente Parlamentu Nasionál (V-PPN)Luís Roberto, Hatete, Maske Parlamentu Nasionál sei iha tempu resesu nia laran maibé sei konvida fila-fali deputadus sira stu kria plenaria extra-ordinariu para atu fó autorizasaun ba estadu emergensia ba XVI.

“Paralmentu Nasionál sei fó nafatin autorizasaun ba estadu emergensia ba XVI, maske deputadus sira sei iha tempu resesu nia laran, sei konvida fila-fali deputadus sira atu fila-fali mai hodi kria plenaria extra-ordinariu ba estadu emergensia sei tuir mai,” Hatete Vise Prezidente Parlamentu Nasionál Luís Roberto ba jornalista sira iha PN, Kinta (22/07).

Nia dehan, Relasiona Konsellu Ministru enkontru horseik, ne’ebé deside ona atu husu ba Prezidente da Repúblika para atu extende tan estadu emergensia bada-la XVI, maibé hakarak hateten katak. Parlamentu Nasionál mós agora iha hela tempu resesu nia laran, ne’e bazeia ba lei ne’ebé mak prevei maibé funsionamentu Parlamentu ne’e la’o nafatin.

“Tanba iha Parlamentu ne’e mós iha hodibainruak ne’e, iha ona komisaun permanete ne’ebé mak iha, tanba ida mak funsinamentu Parlamentu la’o nafatin, ne’ebé Parlamentu mós iha posibilidade para atu kria plenaria extra-ordinariu hodi konvida fila fali mós ita-nia deputado/deputada sira ne’ebé mak ba resesu, bele mai fila fali para hodi fó autorizasaun ba estadu emergensia ba XVI tanba Fiar katak pois de resesu ne’e iha parlamentu ko’alia kedas, depois ita hotu hatene katak iha ita-nia estadu emergensia ne’e seidauk hotu ida, tanba ne’e mak bele ita-nia deputadus sira foti resesu maibé kuandu presiza urjente nesesidade ita-nia governu nian, estadu nian, ha’u fiar katak ita-nia deputadus sira sei mai fila fali hodi kria plenaria extra-ordinariu hodi fó autorizasaun ba estadu emergensia,” Esplika nia.

Nia esplika tan, Parlamentu Nasiona fo autoriza haree nafatin ba iha moras ne’ebé mak iha, estadu emergensia kuandu hari’i to’o dala XV tanba de’it moras Covid-19 ne’e, maibé ita hatene katak agora ne’e modelu moras ne’e oioin de’it, entaun ita antisipa nafatin ida ne’e, Timor-Oan mós bele halo nafatin prevensaun ita-nia Estadu, Governu no Parlamentu halo nusa para kria nafatin kondisaun di’ak ba iha Saúde Públiku.

Nia haktuir, Iha Variante Delta ne’ebé ita hotu hatene akontese to’o tiha ona ita nia viziñu Indonesia, iha Parlamentu iha aumentu ne’ebá fó hatene mós ba governu atu bele aloka tan ita nia seguransa no defesa sira ba iha fronteira terestre ne’ebá para bele hodi kontra maximu iha ne’ebá.

“Tanba ne’e ida ne’e mak ita nia seguransa ho defesa sira, sira halo preparasaun konjuta ida kopera hamutuk ho ita nia komudade lideransa autoridade lokal sira iha ne’ebá, ba ita nia joventude sira iha ne’ebá ne’ebé ha’u fiar katak kontrola maximu teb-tebes iha fronteira terestre nian, ne’ebé ha’u fiar katak fó fiar nafati ba sira hodi bele bandu ba ema sira ne’ebé mak tama sai ilegal iha fronteira ne’ebá ne’ebé para la bele lori tan fila fali moras delta mai tan iha Timor-Leste ne’e,” Salenta nia.

Iha sorin seluk, Prezidente komisaun B, (Trata Asuntus Negosius Estrangeirus no Defesa Seguransa)-Deputadu, José Agostinho Sequeíra “Somotxo”, Hatutan tan, Estadu de Emergensia ne’e tenki halo duni tanba ema movimentu ba mai ne’e la di’ak estadu emergensia ne’e halo para evita moras ne’ebé mak sei mai.

Nune’e, Aktividades movimentu ilegal iha fronteira ne’e la’os foin, iha pandemia Covid-19 deklarasaun de estadu de emergensia uluk kedas lori tempu naruk la’o hela, mais aktualmente movimentu sira ne’ebé iha fronteira ba mai ne’e, tenki iha rigor, kontrolu iha rigor.

“Tanba tuir Timor-Leste ninia pandemia sempre mai husi liur, estadu tomak tenki hatene, servisu de informasaun intelisensia tomak hatene, katak pandemia ne’e la’os ita mak produz iha ita nia rain, maibé mai husi liur, agora ita nia preukupasaun rai hotu-hotu nia preukupasaun ba Variante foun ne’ebé bolu Delta, ida ne’e tama ona iha movimentu.” hatete nia.

Nia haktuir tan, Movimentu sira ba mai ne’e tama ona iha Indonsia, lakohi ka hakarak sira mak lori Variante Delta ne’e mai tama Timor-Leste, agora responsabilidade ba ita nia polisia sira iha fonteira, Militar sira ne’ebé iha fronteira tenki hanesan servisu maka’as liu-liu ita-nia servisu intelisensia ho informasaun, tanba rai ida ne’e ninia tilun ho nia matan mak ita-nia servisu intelisensia ho informasaun.

“Kuandu ita-nia servisu intelisensia ho informasaun la servi di’ak konserteza movimentu sira ne’e ba mai ne’e estadu la bele hatene, estadu tenki hatene uluk para bele bolu medidas preventivas, ita prevene uluk para situasaun ne’e la bele mai, la’os ita akontese mak ita buka soslusaun tan ne’e, ida mak apela nafatin ba servisu de intelisensia ho informasaun para atu tau matan ba fronteira, fronteira ne’e mak importante tanba oin loron ne’e ema tama sai iha ne’ebá dalan mak ne’e, se Aviaun ona, Ró la mai fronteira ne’e mak importante atu kontrola maximu,” Informa nia. (BT)