DÍLI----Xefi Aldeia Gibea husi Suku Villa-Verde, Agusto Viera Da Costa, Informa, Relasiona ho Governu derepenti mai hasai populasau iha bairo Aspol, antes atu ba iha bairo ne’e tenki manda uluk karta ba autoridade lokal hanesan Xefi Suku ou Xefi Aldeia ne’ebé toma konta ba bairo ne’e hodi oinsa fo infomasaun ba populasaun sira maibé derepenti de’it simu telfone husi populasaun dehan governu atu hasai populasaun husi bairo Aspol, ida ne’e lao lalos ona.

“Ha’u atu hetete de’it katak hanesan Governu ohin derepente mai iha fatin ida ne’e, nu’udar hanesan autoridade lokal iha bairo Aspol ami la hatene, tanba sira nunka haruka karta ida mai iha ami, Tuir lolos ne’e antes sira atu mai hanesan ne’e tenki manda karta ida mai iha autoridade lokál husi xefi suku ou xefi aldeia ne’ebé toma konta ba bairo ne’e, maibé nem karta ida la to’o mai iha ne’e derepente ha’u nia populasaun telefone fali hodi governu atu hasai polulasaun husi bairo ida ne’e,” Hateten Xefi Aldeia Gibea husi Suku Villa Verde Agusto Viera Da Costa ba jornalista BT iha bairo Aspol, Kaikoli-Dili, Kinta (05/08).

Nia hatutan, Ohin tuku walu ho balun sira mai atu halo enkontru populasaun iha ne’e, agora ita hare’e de’it Governu agora ne’e konta-ba konta mai Governu agora ne’e la’o lalós, iha Parlamentu Nasional mak mai mós tenki hanoin ba populasaun sira ne’ebé hela iha ne’e, imi tur iha Parlamentu Nasionál hodi populasaun sira ne’e mak hili imi ba iha ne’ebá.

Nia dehan, Problema ida ne’e tinan ida liu ba kotuk sira mai tiha ona sita tiha ona uma sira ne’e tau ona nomor ba, maibé to’o loron agora ne’e seidauk iha karta ida, momentu sira mai ne’e dehan atu loke edifisiu kona ba mina nian.

“Nomor sira ne’e atu konta ba uma kain sira ne’ebé mak hela iha rai ida ne’e, maibé iha area ida ne’e rai kaikoli nian, maibé populasaun sira ne’e suku Vila verde mak hela iha ne’e, sira husi governu mak mai iha ne’e tenki konsidera ami, agora ida ne’e sira mai la konsidera ami, tuir lolos ne’e sira manda karta ida mai ami hodi avizu ba popolasaun sira prepera atu hein sira” deha nia.

Nia haktuir, Rai iha Bairo Aspol ne’e komesa Indonesia nia tempu ne’e asrma Brimop ne’e governu nian, agora governu atu hasai populasaun ne’e tenki kria fatin ida ba populasaun sira, derepenti mai hanesan ne’e hodi hasai populasaun atu ba hela fali iha ne’ebé.

“Rai ida ne’e komesa indonesia nia tempu ne’e Asrama Brimop ne’e governu nian, agora governu atu hasai populasaun ne’e tenki kria fatin ida ne’e mak populasaun sira, tanba agora mai derepente hanesan ne’e hodi hasai populasaun sira ne’e atu ba ne’ebé, agora bisnis ne’eb´populasaun sira fa’an ne’e mais ou menus buka fatin atu sira bele loke fali produtu ne’ebé mak sira fa’an ne’e,” haktuir nia.

Nia salienta, Xefi Aldeia nia rekomendasaun ba governu mak ne’e wainhira atu hasai populasaun iha fatin ida ne’e tenki kria uluk lai fatin, fatin ba ema sira ne’ebé mak agora dadaun ita hare’e de’it maioria mesak bisnis hotu de’it.

“Se ita hasai mak derepenti mai hasai de’it ne’e bele deha hanesan animal la’os ema, se husi uma fukun parlamentu nasionál mak mai ne’e la’os ema ida nian de’it, ita munisipiu sanulu resin tolu nia uma fukum mak iha parlamentu ne’e, ne’ebé tenki hare’e ba ita nia povu sira ne’e, hodi sira mak hili imi ba tur iha parlamentu,” relata nia.

Entretantu, Estudante Universidade Nasional Timor Loro Sa’e (UNTL) Cancio Sarmento Do Santos, Hatutan katak, Hanesan estudante hela iha Bairo Aspol la’os mai atu okupa rai ne’e, maibé nesesidade mak obriga no parte ida mos atu buka moris no kontinua estudu maibé realidade ohin ne’e husi parte governu liu husi Sekretário Terras e Propriedades hamutuk ho Police haruka atu sai husi fatin ida ne’e sente triste no diskorda tanba laiha karta ofisial ruma ka informasaun atu mai populsaun hodi husik fatin ida ne’e.

“Ha’u mai okupa rai ida ne’e tanba nesesidade maka obriga, Parte ida mos atu buka moris no kontinua estudu maibe realidade ohin ne’e husi parte Governu liu Sekretário Terras e Propriedades hamutuk ho Police haruka ami atu hamamuk fatin ida ne’e,” Hatutan Cancio Sarmento Do Santos.

Nia relata, Lós duni no rekuiñese ne’e rai propriedade estadu nian, komunidade ASPOL prontu hamamuk fatin ne’e no atu kopera ho governu maibe iha preokupa maka ida ne’e husu estadu Timor-Leste karik bele kria kondisaun ruma ho dignu ba komunidade nudar sidadaun ba rai ida ne’e, iha mos direitu ba rai ida ne’e.

“Oinsa guvernu nia preparasaun ba afetadu tanba dadaun iha situasaun serka sanitaria difilkulta ba komunidade afetadu liu-liu negosiantes sira, Tanba movimentu ladiak eskola lao la normal fa’an sasan ema la hola maka governu hasai tan senti la satisfas,” Salienta nia.

Nia subliña, Komunidade Aspol maioria negosiante tanba ne’e husu ba Governu atu kria merkadu ida hodi garante moris loron loron nian, tanba iha ne’e mos estudante barak maka hela iha ne’eno funsionario itoan deit maka hela iha ne’e, akresenta nia.

“Preokupasaun seluk maka negosiante no estudante barak maka hela kos iha sei hasai urjente difikulta tanba ne’e sujere ba Governu parte kompatente atu halo uluk idetifikasaun no kria kondisaun uluk molok hasai,” hakotu nia. (BT)