DÍLI----Direktor Forum Organizasaun Naun Govermenamental Timor-Leste (FONGTIL) Daniel Dos Santos, Informa, Periodu tinan haat Estadu sira ne’ebé sai Membru ba Nasoens Unidas tenki halo Relatoriu Universal Preoridika ba Situasaun Direitus Umanus iha ita-nia Rain Timor-Leste tanba ita hanesan Nasaun membru, entaun ba tinan ida ne’e Sosiedade Sivil parseria ho ASEAN Parlamentares iha ita-rain halo relatoriu versaun Sosiedade Sivil nian liliu relasioná ho situasaun Direitus Umanus iha TL, maibé foka liu ba liberdade espresaun uza Internet ema bolu dehan Ofline no Online.

‘Periodu ida ne’e ita halo servisu konjunta ho entidade hot-hotu liliu entidade Sosiedade Sivil reprezentante povu iha parlamentu nasionál komisaun E nomós Autoridade Nasionál Komunikasaun, NGO sira hotu ita foti informasaun hotu ne’ebé liga ho liberdade fundamental uza internet ba iha ofline no online,” hatete Direktor FONGTIL Daniel Dos Santos ba jornalista sira iha Salaun FONGTIL Kaikoli Dili, Segunda (12/07).

Nia hatutan, Ohin ita aprezenta rezultadu konsultasaun depois ita sei emkamiña relatoriu ne’e ba ita-nia parseiru ASEAN parlamentares funerais, depois iha tinan ida ne’e FONGTIL sei iha aprezenta ba konselu auto nivel direitus umanus kona ba situasaun direitus umanus iha ita-nia rain. “Agora ne’e era Dijitalizasaun no kerdizer ema hotu hakarak uza meius Online liu husi instrusaun Komunikasaun Sosial sira hanesan Facebook, Whatsapp bu’at sira atu espresa saida mak sira senti liliu liga ho situasaun dezenvolvimentu iha ita nia rain, entaun barak liu uza internet,” hatete nia.

Nia hatutan, Ita fokus liu ba liberdade fundamentu ba uza internet iha servisu lor-leorn nian no mos oinsa atu uza internet ba espresa sira nia hanoin, espresa sira nia hanoin kona ba situasaun violasaun direitus umanus ne’ebé sira senti, entaun ida ne’e mak ita ohin aprezenta rezultadu, rezultadu konsultasaun ne’ebé orsida atu sai relatoriu universal ba periodika liu iha Timor-Leste nian.

“Ita relata iha situasaun balun ne’ebé mensiona iha ita nia relatoriu ne’e mak liberdade espresaun ne’e kuaze iha Timor-Leste liberdade espresaun, maibé bu’at ruma ne’ebé ita temi ne’ebá iha kazu rua, ida mak hanesan ita nia Pensik sira kriminaliza NGO Forum relasiona ho publikasaun liu husi media kona ba rezuladu Visu ne’ebé ita nia membru PNTL sira halo Agregasaun Fiziku hasoru negosiante ne’ebé faan nuu iha Tasi-Tolu,” dehan nia.

Nia relata, Ida ne’e hanoin katak liberdade espresaun ne’e hetan iha presaun no mós hare’e katak oinsa mak iha kazu ida seluk tan iha ikus-ikus nian ne’e hanesan arte moris ninia kazu ne’ebé prezensa husi F-FDTL ho PNTL nian iha ne’ebá atu hamosu, maibé hetan reazen husi sosiedade liliu autor sira ne’ebé defende direirus umanus hanesan ema jose luis oliveira uza media atu publika ninia liberdade espresaun ruma liga ho aktus ida ne’e.

Nia subliña, Liberdade espresaun ne’e iha duni ita halo maibé hanesan atu hetan presaun husi ita nia entidade sira hotu liliu liga ba oinsa uza internet, oinsa uza media liu husi internet atu publika sira nia bu’at ne’ebé sira senti. “Rekomendasaun prinsipal mak ita hanoin oinsa mak ita atu hadia lei ida demontrasaun, tanba depois prezensa lei desmontrasaun kuaze liberdade atu halo demontrsaun ne’e limita, tanba relatoriu ne’e kobre iha 2016 to’o iha 2020,” relata nia. (BT)