DILI–Ohin loron, Dili nudar kapital nasaun nian rame ho kareta marka no modelu oioin nebe uluk tempu Indonezia nian la eziste. Maski iha marka oioin hanesan Mitshubishi, Nisan, Toyota, Mazda, no Honda, modelu ida agora ne’e uluk seidauk tama mai iha ita nia rai. Modelu hanesan Mitshubishi Pajero, Toyota Prado, Land Cuizer, Hi-Lux, Nisan Terrano ohin loron trankadu loos iha Timor Lorosa’e.

Kareta marka oioin nebe tama barak ne’e la ses hosi hanoin emprezariu sira hosi tasi-balu nebe haree prosperidade bisnis iha nasaun nebe foin kore an hosi okupasaun Indonezia. Kompañia nebe fo kontribusaun halo Dili ohin loron macet loroloron ho kareta ne’e, ida mak City Auto Lda. Kompañia husi Singapura ne’e mak durante tinan 12 nia laran hatama kareta oioin inklui Angguna sira maski kareta uzadu.

Harii foun-foun iha fulan Dezenbru 1999 depois referendum, ho naran City Motor Lda. Iha momentu ne’eba, tuir Manager City Auto Lda, X. Xanthus NG, City Motor Lda muda naran ba City Auto Lda hodi fa’an de’it kareta ho nia pesa automotif ne’ebe hatama mai husi nasaun diferente.“Halo importasaun ba kareta sira ne’ebe ho modelu oioin husi nasaun ne’ebe diferenti hanesan nasaun Japaun, Xina, Singapura no mos nasaun sira seluk ne’ebe servisu hamutuk ho kompañia hodi halo investimentu automotif iha Timor Leste,” dehan Xanthus Ng ba BT iha Segunda semana liuba.

Wainhira atu loke City Auto Lda, hahu halo estudu ne’ebe lori tempu barak tanba nasaun Timor Leste iha kompania barak ne’ebe halo ona investimentu kona ba automotif nian. Liu husi estudu katak Timor Leste presiza nafatin atu bele loke bisnis fa’an kareta no mos sasan kareta nian.“Tanba ne’e ami hahu hola parte iha parte negosiu nian laos buat nebe fasil. Iha primeiru hahu City Auto loke oportunidade ba timoroan sira hodi halo kreditu kareta sira ne’ebe ho folin baratu. Balu ne’ebe la kumprende hodi la selu tuir akordu, halo City Auto tenke lakon,” dehan nia.

Problema nebe sira hasoru laos ne’e deit, sira mos hasoru problema balu iha tinan 2006 relasiona krize politika militar tenke taka provizoriamente. Hafoin sira kontinua loke fila fali negosiu ne’e ba iha publiku wainhira situasaun rai laran kontroladu.Husi oportunidade ne’e sira hahu dezenvolve kompania ne’e boot ba beibeik no kontinua hamoris ramu kompania balu iha Dili hanesan produsaun batako, Loja Jacinto Kuluhun no mos kompania sira seluk tan iha Dili Laran.

Xanthus Ng haree duni prosperidade negosiu fa’an kareta ne’e. Molok nia mai Timor, iha Singapura momentu ne’eba nia hala’o uluk ida raut masa (tahu) hanesan ema agrikultor sira nia moris iha natar. Bainhira Timor Lorosa’e kore an hosi okupasaun Indonezia no sai nudar nasaun foun, nia mos mehi atu investe halo negosiu iha nasaun foun ne’e iha area automotif. Nia halo investimentu fa’an kareta no mos sasan kareta nian. Husi mehi sira ne’e konsege realiza duni iha tinan balun nia laran wainhira kaer projetu kontruksaun Tasi Tolu ne’ebe hetan tenderizasaun iha iha governu anterior nian.

“Primeiru ami loke hahu husi kontruksaun depois ami mai fali faan kareta depois ami negosiu faan kareta kleur ami hahu faan mos baterai (aki), roda, janti kareta, mesin nomos sasan kareta nia mos ne’ebe to’o oras ne’e ami faan dadaun,” dehan nia.Fa’an ho folin ne’ebe diferente no tuir kapasidade ekonomia povu nian. Sira ne’ebe osan boot bele hola kareta ne’ebe sei foun tebes, no sira ne’ebe osan ki’ik sosa kareta second hand (uzadu).

“Husi folin ne’ebe ami halo tuir sosa nain sira nia hakarak bele faan ema bele hola hau foti ezemplu hanesan tinan kotuk kada fulan ida ami bele faan hotu kareta 30 too 40 iha fulan ida nia laran tanba sira mai hola iha ne’e diretamente laos dehan ami obriga sira lae tanba depende ba sosa nain sira no ami mos fo diskon ba sira,” Xanthus Ng hatete.Liu husi negosiu ne’e, City Auto Lda konsege redus dezenpregu iha Timor Leste tanba timoroan hamutuk ema nain 20 mak servisu iha empreza refere.(R-3)