Hafoin Timor Lorosa’e ukun rasik an, ita nakloke ba ema sira iha mundu rai klaran hodi mai iha ita nia rain. Nu’udar rai ne’ebé foin ukun an, ema hosi tasi-balu nadodon mai la’os deit atu tulun ita dezenvolve rai ne’e maibe mos biban ida ba ema estranjeiru sira “buka moris” alias “mengadu nasib”. Ba ema estranjeiru sira, liu-liu sira ne’ebé moris hanesan baibain deit ka kiak hela iha sira nia rain rasik, Timor Lorosa’e hanesan kbosa bokon ka “lahan basah” ba sira atu halo mudansa ba sira nia moris rasik. Balu mai ho misaun tulun povu timoroan sira ho apoiu finanseiru maibe ho laran-rua hanesan dalabarak akontese. Hosi total osan ne’ebé sira ajuda, benefisia ba ita 30% deit no 70% ne’e fila fali ba sira nia kofre.

Nu’udar rai ne’ebé tama iha nasaun frajil, ema estranjeiru sira konsidera Timor Lorosa’e seidauk sai hanesan fatin ne’ebé seguru ba investimentu ba sira nia kapital. Problema seguransa, lei, no problema rai, seidauk dada interese investidor husi estranjeiru. Ita nia situasaun no kondisaun ne’ebé frajil ne’e, hanesan masin-midar ne’ebé dada nehek ki’ikoan sira hodi aproveita. Haree deit saida mak akontese hosi capital Dili to’o ba suku sira iha distritu 13 nia laran ema estranjeiru sira infiltra no domina daudaun ona. Sira aproveita ita nia kondisaun no situasaun hodi kasa osan dolar amerika ne’ebe ita uza, nune’e osan dolar la’os dolar tama mak barak maibe dolar sai mak barak.

Hanesan Profesor Dr. Lucas da Costa hatete katak ita nia lei la’os halo mahon hodi proteje ita atu bele kompete ho ema estranjeiru sira maibe hetok lei ne’e nakloke demais liu ba estranjeiru sira atu atake ita. Loos duni katak, se ita nia lei ne’e bele proteje ita karik, la fo dalan ho fasil ba ema komersiante ho kapital mamuk hosi estranjeiru karik, povu bele moris aat ba mos sira sente katak ukun rasik an duni. Iha parte ida ita mos tenke esforsa an oinsa ema li’ur labele domina ita. Iha parte governu nian liuliu iha ministeriu kompetente labele fa’an ita nia soberanu no dignidade nudar nasaun ida ho folin baratu. Ema estranjeiru sira tenke priense rekezitu ho rigorozu, la’os sira mai atu fila-liman kasa osan dolar deit mos ita fo lisensa tanba nia hana ita ho osan, tanba houri uluk kedas sira hatete timoroan tiru ho kilat la borus maibe tiru osan fasil tebes borus.***

Kakein:
“Ha’u konkorda Timor Leste ne’e operador sira mak atu benefisia liu mós ne’e bosok hotu, kliente sira atu sente baratu hotu mós ne’e mesak bosok teen hotu. Problema boot bá hau ne’e kestaun negosiu klientes iha ne’e masimu liu ne’e sete centus la liu.”

Inacio Moreira
Deputadu Parlamentu Nasional
Business Timor Edisaun 182   

Lali’an:
* Lucas: Investidor estranjeiru balu mai haknaúk de’it
- Loos duni Prof, tanba ita loke kelen luan ba sira  
* SEComer lansa programa “Subdistritu 1 Produtu 1”
- Basta labele falla hanesan “Povu Kuda Governu Sosa” 
* Estudante UNPAZ produz ona makina eletríka 4
- Ne’e mak temi inovasaun, estudante inovador!